خانه / فوریت های پزشکی / فارماکولوژی / داروشناسی – Pharmacology

داروشناسی – Pharmacology

داروشناسی
داروشناسی

داروشناسی یا فارماکولوژی – شاخه‌ای از داروسازی و زیست‌شناسی است که به مطالعه واکنش متقابل داروها -یا مواد شیمیایی- بر موجودات زنده- که منجر به ایجاد اثرات زیست‌شناسی این ترکیبات می‌گردد

 

دارو -Drug-

در درمان بیماری و تشخیص و یا پیشگیری از بیماریها به کار می‌رود. داروها ممکن است: منشا گیاهی -مانند بلادونا- و یا منشاء معدنی -مانند کلسیم- و یا منشا حیوانی -مانند انسولین- و یا منشاء شیمیایی -مانند آسپرین- داشته باشند. داروها ممکن است از راههای مختلفی که در زیر گفته شده است تجویز شود.

از راه زیرزبانی: قرص و یا قطره
از راه رکتوم یا واژن: شیاف محلول
از راه استمعال موضعی: مالیدنی قطره -چشم و گوش و بینی-
از راه استشناقی: -اسپری اینهالر و غیره –

بیشتر داروها را پزشک پس از شنیدن شرح حال بیماران از زبان خود بیمار و معاینه او تجویز می‌شود و برخی داروها نیز هستند که بدون نیاز به نسخه پزشک در اختیار بیماران گذارده می‌شوند مانند برخی مسکنها -مانند استامینوفن – و غیره ویتامینها و بعضی شربتهای سرفه قابل ذکر است که بیمارانی که داروها را بدون نسخه پزشک خریداری می‌نمایند اطلاع درستی از آنها ندارند و چه بسا دارویی را نابجا به کار برند و یا به علت ندانستن اثر جانبی آن دستخوش عوارض ناگواری شوند بنابراین نباید خودسرانه و بدون مشورت با پزشک دارو مصرف کرد یا داروی خود را به دیگران توصیه کرد. لازم به ذکر است پس از مطالعه این کیف و پی بردن به اثرهای مفید درمانی و اثرهای سوء جانبی داروها مجاز نیستند که بر اساس این اطلاعات دارویی که بر اساس این اطلاعات دارویی برای خود و دیگران تجویز کنند.

هدف از تهیه این کیف این است که با اطلاعاتی که به دست می‌آید و با توجه به گذراندن دوره کامل کمکهای اولیه بهتر بتوانید قصد پزشک را از تجویز دارو درک کنید و دستورها و طرز مصرف آنها را بهتر دریابید و با پزشک برای بازیافتن تندرستی خود همکاری نمایند

اشکال دارویی:

از آنجا که اغلب اثربخشی دارو بستگی به شکل دارو و راه مصرف آن دارد. لذا پس از بررسی اثرات دارویی یک دارو آنرا به بهترین شکل ممکن تهیه و عرضه می‌نمایند تا علاوه بر آزادی پزشک در انتخاب راه تجویز -براساس شرایط بیمار- مورد قبول بیماران نیز قرار گیرد. بطور مثال چند شکل رایج دارویی اشاره می‌گردد.

شربت ها -syrups-:

اشکال دارویی هستند که از انحلال مواد موثر در شربت قند حاصل می‌شوند این قند سبب مطبوع کردن طعم دارویی می‌گردد.

الگزیرها -elixirs-:

با افزودن مواد قند الکل و برخی مواد معطر به مواد دارویی تلخ مزه آنها را مطبوع می‌سازند.

مخلوط ها -mixtures-:

محلولهای آبی با سوسپانسیونهایی هستند که داروها در آنها حل شده یا بصورت معلق وجود دارد و معمولا با ماده خوشبویی معطر شده‌اند.

سوسپانسیون ها -suspensions-:

مخلوطهای مایعی هستند که مواد تشکیل دهنده آنها برای مدت کوتاهی در حالت تعلیق مانده و سپس رسوب می‌کنند. لذا قبل از مصرف باید تکان داد تا ظرف محتوی دارو ماده ته نشین شده را حل نمود.

محلولهای دارویی -solution-:

از انحلال مواد شیمیایی مختلف در آب مقطر به دست می‌آید و جهت مصرف از راه خوراکی موضعی یا تزریقی استفاده می‌شوند.

لوسیون -lotions-:

محلولهای دارویی هستند که علاوه بر ترکیبات دارویی گوناگون کمی نیز الکل دارند -جهت تبخیر سریع و اثر خشک کنندگی- و به منظور تمیز کردن پوست یا درمان عوارض پوستی به صورت موضعی مصرف می‌گردند.

امولوسیون -emulosions-:

مخلوط آب و روغن به کمک یک ماده افزوده شده دیگر -امولوسیون کننده- نظیر متیل سلولز صمغ عربی و یا کتیرا بشکل محلول یکنواختی در می‌آید.

پمادها یا روغن‌ها -ointmets-:

اشکال دارویی نیمه جامدی هستند که برای مصارف موضعی به کار می‌روند و مواد دارویی با یک ماده زمینه یا پایه نظیر وازلین یا پارافین مخلوط شده است.

ضمادها یا خمیرهای پوستی -pastes-:

پمادهایی که در ترکیب آنها از گردهای دارویی نظیر اکسید روی نشاسته یا پودر تالک استفاده شده و قوام سفتی دارند.

مشمع ها:

نوارهای پارچه‌ای پنبه‌ای ابریشمی و یا کاغذی هستند که یک سطح آن آغشته به مواد دارویی است و به منظور کاهش درد و گرم کردن بصورت موضعی مصرف می‌گردد.

گردها پودرها -powders-:

پودرهای دارویی موادی کاملا نرم هستند که علاوه بر مصرف به شکل اصلی دارویی در تهیه قرص‌ها یا سایر فرآورده‌های دارویی بکار می‌روند.

حبها -pills-:

ماده یا مواد دارویی یا بیضی شکل هستند که بدون جویدن توسط بیمار بلع می‌شوند و از محفوظ کردن داروی موردنظر با یکی از صمغ‌ها تهیه می‌گردد ولی تعیین دارو در آن دشوار است.

قرص‌ها -tablets-:

یکی از اشکال دارویی جامد و از بهترین داروهای خوراکی هستند زیرا که مقدار دریافت دارو دقیقا تحت کنترل قرار می‌گیرد.

قرص‌های روپوش‌دار یا دراژه -coated tablest-:

چنانچه دارو بدطعم و به شکل شربت و محلول نیز قابل مصرف باشد قرص را توسط یک ورقه قندی با رنگهای مختلف می‌پوشانند که آنرا دراژه می‌نامند.

کپسول‌ها -capsules-:

محفظه‌های کوچک ژلاتینی استوانه‌ای یا بیضوی شکل هستند که طعم بد و تلخ دارو را مخفی کرده و پس از ورود در معده و مجاورت با شیره معدی حل می‌شوند.

شیاف‌ها-suppositiones-:

اشکال دارویی مخروطی هستند که از طریق رکنال و یا واژینال استعمال می‌شوند. در ساختمان آنها از کره کاکایو ژلاتین و… استفاده شده است که در حرارت معمولی جامد بوده و در حرارت بیشتر از ۳۱ درجه ذوب شده و مواد موثر آن جذب می‌گردد. برخی از شیافها اثر موضعی دارند. -ملین و ضدمسهل و آنتی همورویید- و برخی دارای اثرات عمومی هستند.

اوول -ovules-:

اشکال دارویی نرم یا جامد و بیضی هستند که در ترکیب آنها گلیسیرین ژلاتین آب و داروی مورد نیاز -مواد ضدمیکروبی و قارچی و غیره – وجود دارد و بیشتر برای درمان موضعی به کار می‌رود.

داروهای تزریقی -ingections-:

داروهای تزریقی یا محلول قابل تزریق محلولی است استریل که حاوی یک یا چند ماده دارویی است و از طریق تزریق وریدی عضلانی و زیر جلدی به کار می‌رود.

بخورها-inhalation-:

بخورها موادی محلول و یا پودر هستند که در هنگام مصرف کمی از آنرا به آب جوش اضافه می‌‌کنند و در نتیجه ماده فراری -شامل ماده موثر دارویی به همراه بخار آب- استنشاق می‌شود مانند بخور پنی‌سیلین و اکالیپتوس.

داروهای معرفی شده در این کیف به ۲ دسته تقسیم شده‌اند:

داروهای اورژانسی
داروهای مصرفی متداول -روتین-

 

منبع : فارماکولوژی کاتزونگ

مطلب پیشنهادی

فارماکولوژی

راهنمای تجویز و مصرف منطقی دارو فصل ۲ و ۳

اکثر پزشکانی که اخیرا دوره پزشکی خود را به اتمـام رسـانده اند در آغــاز طبابت …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *