خانه / فوریت های پزشکی / فارماکولوژی / راهنمای تجویز و مصرف منطقی دارو

راهنمای تجویز و مصرف منطقی دارو

راهنمای تجویز و مصرف منطقی دارو
فارماکولوژیچ

اکثر پزشکانی که اخیرا دوره پزشکی خود را به اتمـام رسـانده اند در آغــاز طبابت خود متوجه می شوند که باور و نگرش خیلی شفافی در این مورد که چگونه برای بیماران نسخه دارویی نوشته و یا اطلاعات لازم را به آنها بدهند ندارند

بخــش اول

راهنمای نسخه نویسی صحیـح

داروهای آسم

اکثر پزشکانی که اخیرا دوره پزشکی خود را به اتمـام رسـانده اند در آغــاز طبابت خود متوجه می شوند که باور و نگرش خیلی شفافی در این مورد که چگونه برای بیماران نسخه دارویی نوشته و یا اطلاعات لازم را به آنها بدهند ندارند. علت این است که فارماکولوژی که برای آنها تدریس شده بیشتر تیوری بوده تا اینکه جنبه عملی و کاربردی داشته باشد. محتویات فارماکولوژی بر اندیکاسیون و عوارض ناخواسته دارویی تاکید دارد و در حقیقت با محوریت دارو نوشته شده است. اما در بالین عکس این حالت اتفاق می افتد و از تشخیص به دارو می رسیم. علاوه بر آن بیماران از نظر سن جنس وزن خصوصیات ژنتیکی و اجتماعی با هم متفاوتند و همه اینها می تواند درمان انتخابی ما را تحت تاثیر قرار دهد. بیماران نیز باید در روند درمان خود مشارکت کامل داشته باشند و اطلاعات کاملی در مورد درمان به آنها داده شود که همه این موارد معمولا در دانشکده های پزشکی تدریس نمی شود.

آموزش های بالینی در دوران دانشجویی اغلب به تشخیص تاکید دارند تا مهارت های درمانی. گاهی اوقات از دانشجویان انتظار می رود تا تنها رفتار نسخه نویسی اساتیدشان را تقلید کنند نه اینکه فکر کنند چرا آن داروی خاص تجویز شده است. کتابها نیز ممکن است چندان کمکی نکنند.

رفرانسهای فارماکولوژی و فارماکوپه های دارویی همه دارو محور هستند. کتابهای بالینی و راهنماهای درمانی نیز بیماری محور بوده و درمان پیشنهادی را ارایه می کرده ولی به ندرت علت انتخاب درمان خاصی را ذکر می کنند. منابع مختلف نیز ممکن است توصیه های متفاوتی بکنند.

در یک تحقیق نشان داده شد که فارغ التحصیلان پزشکی در تقریبا نیمی از بیماران داروی نامناسب را انتخاب کردند از نسخه ها را غلط نوشتند و در از موارد اطلاعات مهمی را به بیمارانشان ندادند. بعضی دانشجویان ممکن است فکر کنند که مهارت های نسخه نویسی آنها پس از اتمام دوره پزشکی بهبود می یابد ولی تحقیقات نشان داده که مهارت نسخه نویسی پس از آغاز کار طبابت نیز افزایش نمی یابد.

نسخه نویسی بد سبب درمان غیرموثر و خطرناک شده بیماری فرد را طولانی یا بدتر کرده به بیمار آسیب رسانده و در نهایت هزینه بالاتری به بیماران تحمیل می کند.

علاوه بر آن افراد تازه فارغ التحصیل شده نیز برای طبا بت و نسخه نویسی از پزشکان قبلی که نسخه نویسی خوبی ندارند الگو می گیرند و این چرخه معیوب همچنان تکرار می شود. تغییر عادات نسخه نویسی بسیار مشکل است. بنابراین آموزش درست قبل از جاافتادن نسخه نویسی غلط بسیار مهم است.

این بخش از کتاب برای دانشجویان پزشکی که در حال ورود به بازار کار هستند طراحی شده و یک راهنمای مرحله به مرحله برای تجویز منطقی دارو همراه با مثال های کاربردی است.

سایر پزشکان نیز می توانند به عنوان یک راهنمای مفید از آن استفاده کنند. محتویات این کتاب که در مورد بحث نسخه نویسی صحیح می باشد -فصل ۱۳-۱- حاصل تجربیات ۱۰ ساله از تدریس درمان شناسی به دانشجویان پزشکی در دانشکده پزشکی Groningen هلند است.

TPGM De Veries

فصل اول

مراحل درمان منطقی

در این فصل مقدمه ای در مورد مراحل انتخاب یک دارو جهت درمان بیماران بیان شده است. این مراحل با آوردن مثالی از یک بیمار که سرفه خشک دارد شرح داده می شود.

البته هدف این بخش نشان دادن مراحل و ترتیب انتخاب یک داروی مناسب می باشد و نه آوردن یک راهنما -Guide line- جهت درمان سرفه خشک در حقیقت بعضی از پزشکان ترجیح می دهند در این مورد اصلا دارویی انتخاب نکنند.

یک بررسی علمی خوب معمولا از یک روش شناسی -Methodology- و اصول تغییر ناپذیر به صورت زیر پیروی می کند:

تعریف مساله فرضیات آزمایش نتیجه و مرحله تجزیه و تحلیل. این مراحل به ویژه مرحله تجزیه و تحلیل اطمینان می دهند که نتایج قابل اعتمادند. همین اصول را می توان زمانی که بیماری را درمان می کنید به کار برید. نخست باید دقیقا مشکل بیمار را تعریف کرده -تشخیص- و سپس هدف های درمانی مورد نظر را تعیین نموده و بعد روش درمانی که موثر و بی ضرر بودن آن ثابت شده انتخاب گردد. پس از آن باید درمان را شروع کنید. مثلا نسخه ای دقیق نوشته و اطلاعات و راهنمایی های لازم را به بیمار بدهید. پس از مدتی نتایج درمان را پیگیری کنید. تنها پس از این مرحله است که خواهید فهمید که آیا درمان موفقیت آمیز بوده است یا نه. اگر مشکل برطرف شد درمان را می توان متوقف کرد. در غیر این صورت باید تمام مراحل را مورد بررسی مجدد قرار دهید.

مثال: یک راننده تاکسی ۵۲ ساله به شما مراجعه کرده و اظهار می کند از ۲ هفته پیش به دنبال یک سرماخوردگی دچار گلودرد و سرفه شده است. عطسه او متوقف شده ولی همچنان سرفه دارد که شبها بدتر می شود. بیمار سیگاری شدید می باشد. به جز التهاب گلو مشکل دیگری ندارد.

زمانی که پزشک با تجربه ای را مشاهده می کنید مراحل انتخاب یک درمان و نوشتن نسخه آسان به نظر می رسد. آنها کمی پیش خود فکر کرده و معمولا سریعا تصمیم می گیرند که چه کار باید بکنند. اما در این مرحله از آموزش خود سعی نکنید چنین رفتاری را تقلید کنید! انتخاب یک درمان مشکل تر از آن است که به نظر می رسد و جهت به دست آوردن تجربه باید به صورت خیلی منظم و پله پله کار کرد.

در حقیقت دو مرحله مهم در انتخاب یک درمان وجود دارد. ابتدا درمان خط اول را که نتیجه مرحله انتخاب یک درمان است در نظر بگیرید سپس باید ثابت کنید که درمان انتخابی شما برای این بیمار مشخص مناسب است.

به جای مرور تمام داروهای ممکن برای درمان یک بیماری باید از قبل درمان انتخابی خود را برگزیده باشید. روش عمومی جهت انجام این کار این است که هدف های درمانی خود را مشخص کنید سپس فهرستی از درمان های ممکن درست کرده و درمان شخصی خود را انتخاب کنید این انتخاب باید بر اساس مقایسه میزان تاثیر بی ضرری مناسب بودن و قیمت تمام شده باشد.

به طور کلی چهار روش ممکن برای درمان وجود دارد:

– دادن اطلاعات و توصیه های لازم به بیمار

– درمان بدون دارو

– درمان با یک دارو

– ارجاع

– البته در بعضی موارد ترکیب این روش ها هم امکان دارد.

باید داروی شخصی -Personal drug- خود را زمانی که هنوز دانشجوی پزشکی هستید انتخاب کنید و این دارو را به طور کامل بشناسید. در مورد مثال فوق هدف از درمان متوقف کردن سرفه بیمار است. باید به بیمار توصیه کنید سیگار را ترک کند و تا حد امکان از رفتن به مکان های آلوده از نظر هوا خودداری کند. درمان غیر دارویی خاص در این مورد وجود ندارد. ولی در عوض چندین دارو جهت مداوای سرفه خشک وجود دارند. داروهای ضد سرفه اپیوییدی و یا آنتی هیستامین ها در این مورد می توانند به عنوان داروهای شخصی در نظر گرفته شوند. در مرحله بعدی برای مثال کدیین را انتخاب کرده و به این صورت تجویز کنید:

Tab codeine 15mg ≠ ۱۰ Tid

سپس باید به بیمار در مورد کدیین توضیح دهید. برای مثال در عرض ۳-۲ ساعت پس از خوردن اثر می کند عوارض آن یبوست و خواب آلودگی است با الکل مصرف نکند و سپس ذکر کنید اگر در مدت یک هفته سرفه قطع نشد دوباره به شما مراجعه کند.

روند نسخه نویسی و تجویز منطقی

– مرحله اول: مشکل بیمار را تعریف کنید -تشخیص-.

– مرحله دوم: هدف های درمانی خود را مشخص کنید.

– مرحله سوم: تعیین کنید که آیا درمان شخصی شما برای این بیمار مناسب است یا خیر.

– مرحله چهارم: درمان را شروع کنید.

– مرحله پنجم: اطلاعات راهنمایی ها و تذکرات را به بیمار بدهید.

– مرحله ششم: درمان را پیگیری یا متوقف کنید.

همانطور که ملاحظه فرمودید مساله ای که در آغاز فقط یک مشاوره ساده چند دقیقه ای به نظر می رسید در حقیقت به یک جریان کاملا پیچیده با تجزیه و تحلیل تخصصی نیاز دارد. نباید با تقلید چیزی را به خاطر بسپارید بلکه اقدامات درمانی خود را بر اساس اصول عمده انتخاب و تجویز یک درمان که به صورت اختصار بیان شد استوار نمایید.

راهنمای تجویز مصرف و منتطی دارو
راهنمای تجویز مصرف و منتطی دارو
راهنمای تجویز مصرف و منتطی دارو
راهنمای تجویز مصرف و منتطی دارو

 

منبع : کتاب راهنمای تجویز ومصرف منطقی دارو

 

مطلب پیشنهادی

فارماکولوژی

راهنمای تجویز و مصرف منطقی دارو فصل ۲ و ۳

اکثر پزشکانی که اخیرا دوره پزشکی خود را به اتمـام رسـانده اند در آغــاز طبابت …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *